1 april 2020

OPEN BRIEF AAN PEDRO PETERS (OV-NL)

Voordat ik aan het schrijven van mijn maandagochtendcolumn (zie hieronder) begon, heb ik OV-NL-boegbeeld Pedro Peters per e-mail enkele vragen gesteld. Dinsdag ontving ik een reactie van hem. Aangezien ik hem niet vooraf had gemeld dat ik zijn reactie zou willen publiceren, kies ik er nu dus ook niet voor, dit toch te doen. Dat zou niet chique zijn.

In deze open brief reageer ik echter wel op een paar opmerkingen die ik las in de reactie van de heer Peters.

Geachte heer Peters, beste Pedro,

Vriendelijk dank voor je reactie op mijn vragen, die ik gisteren mocht ontvangen.

Allereerst stel je dat je het mantra “dat deze pandemie zo onverwachts is gekomen” niet herkent. Van de zijde van verschillende vervoerders heb ik dit de afgelopen weken meermaals moeten aanhoren. In mijn column van gisteren leg ik uit, waarom ik dat mantra niet meer valide vind.

Zijdelings stel je dat ik, als ik vind dat het OV onvoldoende op de pandemie was voorbereid, zulks ook van heel Nederland zou moeten vinden, maar dat je deze discussie niet wilt aangaan. Sorry, Pedro, maar je kan niet eerst verwijzen naar zaken buiten het OV om vervolgens te stellen dat je het niet gepast vindt om daar verder op in te gaan. Graag verwijs ik je naar een aantal zeer belangrijke sectoren, die ondanks hoog ziekteverzuim prima tegen de pandemie zijn opgewassen. De energievoorziening. Waterlevering. Telecommunicatie zoals TV en internet. De voedselvoorziening. Allemaal sectoren die zijn gewaarschuwd voor de gevolgen van een pandemie, die vroeg of laat zou komen. Ook de zorg levert nu een topprestatie. Daar steekt het OV maar zeer magertjes bij af.

Wij vinden dat reizigers gecompenseerd moeten worden voor hun onbruikbare abonnementen. Jij stelt dat de vervoerders regelingen hebben getroffen. Dat klinkt leuk, maar dat er regelingen zijn getroffen, betekent nog niet dat die regelingen voldoen aan wat redelijkerwijze als compensatie mag worden verlangd. Ook over compensatie van gedupeerde abonnementhouders in geval van pandemie (nogmaals: waarvan men wist dat die zou komen, zie mijn column van eergisteren) had vooraf moeten worden nagedacht, liefst samen met de reizigersorganisaties.

Je stelt dat de busbedrijven zich niet herkennen in mijn stelling dat ritten uitvallen terwijl uitzendkrachten naar huis waren gestuurd. Wij horen en lezen echter andere signalen. Daarnaast ga je niet in op de inderhaast in elkaar geflanste nooddienstregeling van de NS, die echt van een beschamend niveau is. De resterende stoptreinen staan hier en daar acht of negen minuten stil om te worden ingehaald door Intercity’s die echter niet rijden. Ook worden onvermijdelijke overstapaansluitingen geboden met wachttijden die oplopen tot bijna een half uur. Zulk broddelwerk, dat nu -geruime tijd na de invoering- nog steeds niet is opgelapt, getuigt van volstrekt onvoldoende voorbereiding en een zeer gebrekkig kwaliteitsgevoel bij de hiervoor verantwoordelijken.

De conclusie kan gewoon niet anders zijn dan dat de vervoerbedrijven en hun opdrachtgevers zich onvoldoende hebben aangetrokken van de niet mis te verstane waarschuwingen dat ons land vroeg of laat met een pandemie geconfronteerd zou worden. Je verwijst naar lessen die zouden zijn getrokken uit een griepepidemie van een paar jaar geleden, maar ook daar hebben vervoerbedrijven, in het bijzonder de NS, blijkbaar echt onvoldoende lering uit getrokken.

Overigens maak ik wel graag van de gelegenheid gebruik, uitvoerend personeel (machinisten, conducteurs, seinhuiswachters, monteurs, tram-, bus- en metrobestuurders en servicemedewerkers) een compliment te maken, Zij werken hard, en soms in moeilijke omstandigheden, om de reizigers zo goed mogelijk van dienst te zijn.

Je weet dat ik je zeer waardeer, en dat ik je altijd zal blijven bewonderen om de manier waarop je de RET hebt omgeturnd van het slechtste OV-bedrijf van Nederland tot een van de koplopers. Daarom vraag ik je, je gewicht in de strijd te gooien om de vervoerbedrijven in Nederland te bewegen tot betere kwaliteit voor de reizigers (zowel de reizigers die op last van de overheid nu het OV moeten mijden, als de resterende reizigers voor wie het OV onmisbaar is gezien hun functie bij het overeind houden van de vitale functies in ons land), ook in deze ronduit akelige tijd. Zet ‘m op, Pedro. Je kan beter. Het OV kan beter.

Hartelijke groet,

Rikus Spithorst

Column Rikus Spithorst 30 maart 2020

DE PANDEMIE WAARVAN JE WIST DAT DIE ZOU KOMEN

Om maar met de deur in huis te vallen: van mijn soepele visie op de maatregelen die worden genomen om het OV in deze Corona-crisis overeind te houden is niet veel meer over. Vervoerbedrijven laten meer steken vallen dan zelfs met de beste wil van de wereld nog valt goed te praten.

En met die kletskoek dat deze pandemie “onverwacht kwam” ben ik echt wel klaar. Iedere beslisser in ons land wist dat een pandemie van ongeveer deze omvang eraan zat te komen. In dat licht bezien, is het gepruts van de OV-sector een beschamende vertoning.

Ik neem u even mee terug in de tijd. Een jaar of twaalf. Ik maakte deel uit van een projectgroep die zich op een chique vergaderlocatie onder de Euromast bezig hield met de vraag, hoe wij als land toegerust zouden (moeten) zijn om een pandemie aan te kunnen. Een projectgroep met niet bepaald de minsten. De plaatsvervangend commandant der strijdkrachten. De politietop. Hoge omes van bijvoorbeeld KPN, uit de medische wereld, de veiligheidsregio's, de ambtenarij. Ik zat daar om de rol en de problemen van het OV te belichten. Eensluidend waren we ervan overtuigd dat er vroeg of laat een pandemie zou uitbarsten. De projectgroep mondde uit in een congres met een paar honderd hooggeplaatste deelnemers, ook uit de OV-sector, in de Fabrique, een groot evenementencomplex aan het Amsterdam-Rijnkanaal nabij Utrecht.

Maar zoals het zo vaak gaat, met dit soort belangrijke zaken, jaknikten alle aanwezigen op het slotcongres dat het allemaal heel belangrijk was. Maar zo te zien ging men, in ieder geval wat de OV-sector betrof, daarna verder volgens de keurig gebaande drie-eenheid glas, plas, zoals het was.

Dus, zoals ik al schreef, met die kletskoek dat deze pandemie “onverwacht kwam” ben ik echt wel klaar. Daarom neem ik nu een paar zaken met u door, bezien door een wat strengere blik dan dewelke ik de afgelopen weken had.

De NS heeft een sterk uitgedunde dienstregeling gemaakt. Op de meeste trajecten slechts af en toe een stoptrein. Op zich nog wel verdedigbaar, ware het niet dat op allerlei locaties de aansluitingen zo beroerd zijn, dat overstappende reizigers zowat een half uur op een perron staan te blauwbekken. Dat heb beter gekund. Sterker nog, dat had beter gemoeten. De NS toonde zich vervolgens de risee van het informatietijdperk, door opzichtig te falen bij het correct weergeven van die nooddienstregeling in hun eigen reisplanners. Je staat echt op meer dan hilarische wijze in je hemd als je in je eigen reisplanner de boodschap moet afgeven dat reizigers beter elders kunnen kijken of hun trein wel, niet of wanneer rijdt. Bonuspunten voor 9292, pek en veren voor de NS.

Er is ook een hoop nog steeds niet geregeld voor mensen die een abonnement hebben, en nu niet meer met het OV kunnen of mogen reizen. Houders van een jaar (traject-) kaart van de NS hebben nog steeds geen serieus antwoord op de vraag, hoe ze hun abonnement kunnen stopzetten of hoe ze hun vooruitbetaalde geld kunnen terugkrijgen. Het kletsverhaal dat je je abonnement kan omruilen voor het technisch van de storingen aan mekaar hangende NS-Flex gaat voor heel veel abonnees niet op: het gaat namelijk mis als je ook nog een abonnement voor bus, tram of metro op je OV-chipkaart hebt staan. Inmiddels hebben de eerste abonnementhouders hun maandelijkse incasso gestorneerd, en ik geef ze groot gelijk. Of kijk naar Connexxion. Een schokkend relaas in de krant. Een verpleegster rijdt voor de veiligheid nu niet met de bus, maar met de auto van haar huis naar het ziekenhuis. Maar haar abonnement voorlopig stopzetten, dat kan niet. De hork van dienst liet namens Connexxion weten dat deze verpleegster “een opzegtermijn van vier maanden heeft” en tsja, “ze moeten zich nu eenmaal aan de richtlijnen houden”. Om je je ogen uit je kop te schamen!

Tekst gaat door onder de afbeelding



Ook heel bijzonder is dat met name bij streekbusbedrijven de fors uitgedunde dienstregeling nog verder verslechtert doordat ritten uitvallen wegens personeelsgebrek. Tegelijkertijd zitten veel uitzendkrachten werkeloos thuis, omdat ze door de streekvervoerders heen zijn gezonden aangezien ze niet meer nodig waren. Ik weet het niet, hoor… Wegens gebrek aan chauffeurs uitgevallen ritten, terwijl beschikbare chauffeurs wegens overbodigheid naar huis zijn gestuurd… Ik heb OV-NL-boegbeeld Pedro Peters maar om opheldering gevraagd. Ik ben reuze benieuwd naar zijn verhaal.

Het OV heeft geen beste reputatie als het gaat om zijn klantgerichtheid. Om zijn sociale functie. Om zijn vitale belang. Zoals ik al aanstipte: iedereen in ons land wist dat er een keer een pandemie zou losbarsten. De voorbereiding hierop door de OV-bedrijven en hun opdrachtgevers blijkt nu ronduit schandalig slecht te zijn. Heeft men twaalf jaar zitten slapen? Of interesseerde het de betrokkenen gewoon niets? Geen idee. Maar het laatste woord is hier wat mij betreft nog niet over gezegd.

25 maart 2020

MEER UITLEG NS OVER COMPENSATIE CORONA-GEDUPEERDEN

De NS laat ons weten dat naast de op hun website gepubliceerde zaken, er nog wordt gewerkt aan:

Restitutie vooruitbetaalde abonnementsvormen

Reactie NS: betreft de losse maandabonnementen. Beleid volgt binnen enkele dagen.

Oplossingen voor de reizigers die hun abonnement niet kunnen omzetten naar NS-flex omdat ze ook een stads/streekvervoerproposite op hun OV-chipkaart hebben:

Reactie NS: deze reizigers kunnen bij Klantenservice het op rekening reizen van bus-, tram- en metroritjes uitzetten, deze oplossing was al eerder geimplementeerd.

Verlengen geldigheidsduur vrije reisdagen senioren:

Reactie NS: hebben we al geregeld, zie hierover het volgende bericht:

Mijn Keuzedag verloopt omdat ik niet met de trein kan/mag/wil reizen i.v.m. de overheidsmaatregelen rondom het Coronavirus. Wat nu?

Indien je Keuzedag verlopen is, kan NS Klantenservice je een couponcode toesturen die op een later moment dit jaar te gebruiken is voor een vrije reisdag. Je kunt hiervoor contact opnemen met NS Klantenservice. Let op: op dit moment is de wachttijd bij NS Klantenservice langer dan je van ons gewend bent.

Deze zaken hebben dus de aandacht van de NS, waarbij het uitgangspunt is, de reiziger coulant te behandelen.Onze vraag over restitutie van vooruitbetaalde jaarabonnementen heeft de NS nog niet beantwoord. Evenmin is er een eenduidig beleid door de stads- en streekvervoerders gecommuniceerd.

24 maart 2020

NS BEWEEGT INZAKE RESTITUTIES WEGENS CORONA

Mede onder druk van Voor Beter OV heeft de NS de geldigheid van Kruidvatkaartjes verlengd tot ver na de Corona-crisis. Dat is een mooie stap vooruit. Maar over allerlei NS-abonnementen die nu onbruikbaar zijn geworden, bestaat nog veel onduidelijkheid. We begrijpen dat de NS wel de goede kant aan het opschuiven is, maar zaken zijn nog onvoldoende concreet gecommuniceerd.

Daarom hebben wij de NS om toelichting gevraagd. Wij verwachten die morgen te krijgen.

Column Rikus Spithorst 23 maart 2020

OOK REIZIGERS HEBBEN FINANCIËLE ZORGEN

Eind vorige week braken we een lans voor de vervoerbedrijven. Zij zijn voor ons land van vitaal belang, maar lopen inkomsten mis doordat reizigers die op saldo reizen wegblijven, hetgeen dus een flink inkomstenverlies veroorzaakt.

Maar ook reizigers hebben in deze Corona-tijd financiële belangen, en daar wil ik het even met u over hebben.

Het afgelopen weekend zaten er in het OV, en dan met name in de trein, aanzienlijk meer reizigers dan was verwacht. Volgens NS-conducteurs betrof dat in veel gevallen recreatief vervoer. Dat was dus niet de bedoeling. Zelf zit ik inmiddels in thuisquarantaine, en ik bepleit het thuisblijven van zoveel mogelijk mensen. Maar dat sommigen er toch op uit gaan, dat snap ik. Zij hebben er immers wel voor betaald. Ze hebben bijvoorbeeld een vooruitbetaald weekendvrij-abonnement. Al dagen zeur ik bij de NS om een duidelijk gecommuniceerd restitutiebeleid. Mensen die nu niet van dit soort abonnementen gebruikmaken (dat kan worden gecontroleerd aan de hand van de OV-chipkaartgegevens), zouden hun abonnementsgeld teruggestort moeten krijgen, of anders kan de geldigheidsduur van hun abonnement worden verlengd.

En laat duidelijk zijn, het gaat niet zozeer om het meteen terugstorten, maar om geruststelling van de zijde van de NS. Op die manier beloon je goed gedrag, en dat zal mensen stimuleren om thuis te blijven. Stimuleren, belonen: dat werkt als je bepaald gedrag wilt nog altijd beter dan een opgeheven vingertje. Wat men verder ook moge vinden van de Nederlands-gierige volksaard.

Maar afgezien van de dagjesmensen, zijn er natuurlijk ook nog andere vaste klanten. De mensen in het woon-werkverkeer. Velen reizen nu niet meer tussen huis en werkplek. Ze zitten thuis, en reizen niet met het OV. En ZZP’ers, die zitten nu thuis en zien ook nog hun inkomsten opdrogen. Ook aan deze werknemers en ZZP’ers dient hun vooruitbetaalde abonnement voor de periode dat ze aantoonbaar niet reizen te worden terugbetaald.

In het begin van dit betoog stipte ik even de steun voor financiële hulp voor vervoerders aan. Maar evenzeer geldt dat vervoerders hun maatschappelijke verantwoordelijkheid dienen te nemen waar het gaat over de financiële belangen van door de Corona-crisis getroffen reizigers en van reizigers die vrijwillig afzien van het recreatieve reizen. Tweerichtingsverkeer dus!

Maar vooral, en daarbij wil ik even verder kijken dan mijn OV-neus lang is: blijf zoveel mogelijk thuis, houd afstand, ontduik de regels niet. Dat scheelt echt heel veel dodelijke Corona-slachtoffers. Tot slot, al klinkt het misschien wat zalvend, wens ik u allen een goede gezondheid toe.

21 maart 2020

OOK VOOR OV IS FINANCIELE STEUN DRINGEND NODIG

OV-bedrijven, met name in het stads- en streekvervoer, dreigen in financiële problemen te komen doordat er wegens de Corona-crisis nog maar nauwelijks reizigers zijn. Desondanks dient het OV wel zo goed mogelijk te blijven rijden omdat bereikbaarheid van vitaal belang voor ons land is. Veel mensen in bijvoorbeeld de zorg zijn van het OV afhankelijk om naar en van hun werk te reizen. Het is ook niet voor niets dat ook het OV telkens als essentiële sector wordt genoemd.

Om vervoerders, die hun financiering grotendeels uit reizigersopbrengsten halen, voor omvallen te behoeden, dient de overheid snel met financiële steun over de brug te komen, net zoals bijvoorbeeld kleine (de buurtkoffiezaak) en grote (KLM) ondernemingen steun is toegezegd. Nederland is niet gebaat bij vervoerbedrijven die niet langer aan hun verplichtingen kunnen voldoen en daardoor de dienst moeten staken.

Overigens dienen ook houders van abonnementen (zone-, traject-, eersteklas-, IC-directtoeslag-) te worden gecompenseerd wanneer zij hun abonnement niet kunnen gebruiken. De geldigheid van allerlei toeristische aanbiedingen, zoals Kruidvatkaartjes, dient te worden verlengd tot na de Corona-crisis.

18 maart 2020

UITSTAPPEN KOST MEER TIJD

Een zeer terechte klacht van een reiziger: “@NS_online trein 5156 te Schiedam. Mensen geven elkaar tijd en ruimte om uit en in te stappen (houd afstand enzo) maar kennelijk moet er toch gefloten worden voordat iedereen is ingestapt. Jullie vragen begrip. Dat is echter geen éénrichtingsverkeer.”

Wij stuurden naar aanleiding hiervan een mail aan de NS:

Uit- en instappen kost meer tijd als mensen afstand houden. Die reizigers moeten niet worden gestraft voor hun goede gedrag. Daarom het verzoek om personeel (beter) te instrueren. Gezondheid gaat nu boven punctualiteit.

Ik hoor graag, en zal morgen jullie reactie publiceren.

Morgen leest u dus hier de reactie van de NS.

VERVROEGEN NOODDIENSTREGELING EEN OPTIE?

Door het hele land vallen treindiensten nu uit, bij alle vervoerders. Dat is zorgelijk. Wellicht zouden de per aanstaande zaterdag aangekondigde beperkingen nu met onmiddellijke ingang moeten worden ingevoerd. Liever een uitgedunde dienst waar reizigers op kunnen vertrouwen, dan een treindienst die ondanks het opheffen van spitstreinen (een maatregel die een betrouwbare standaarddienst beoogde te faciliteren) niet langer betrouwbaar kan zijn.

Bij het uitvoeren van de nooddienstregeling is het van belang, dat personeel binnen de eigen treinserie wordt ingezet, en niet uitwaaiert over het gehele land. Zulks komt de robuustheid ten goede.

17 maart 2020

MASSALE KAALSLAG TREINDIENST OP KOMST

20:00 uur

De NS heeft bekendgemaakt dat de meeste Intercity’s worden opgeheven, en dat frequenties van de Sprinters op veel baanvakken zullen worden verlaagd.

Voor Beter OV houdt zich niet doof voor de problemen door de hoge ziektecijfers bij de NS, ProRail en andere organisaties en heeft veel waardering voor de mensen die alles op alles zetten om het treinverkeer gaande te houden. Maar dat neemt niet weg, dat het spoorvervoer wel zo aantrekkelijk (als in de gegeven omstandigheden kan) mogelijk moet blijven. Vooralsnog is onduidelijk, of de resterende treinen op knooppuntstations goed op elkaar aansluiten. Ook is nog niet duidelijk, of de treinen wel lang genoeg zullen zijn, zodat reizigers ver bij elkaar vandaan een zitplaats kunnen vinden, om zo onderlinge besmettingen met het Corona-virus tegen te gaan.

17:00 uur

Keer op keer hebben wij aan NS verzocht, ons te betrekken bij de aanpak van de Corona-crisis. Telkens weer tevergeefs.

Thans lekt uit dat de NS van plan is, het overgrote deel van de treinen te gaan schrappen. Uitsluitend wat stoptreinen zouden dan blijven rijden. Daardoor zou het aantal op te heffen treinen een veelvoud zijn van hetgeen het ziekteverzuim rechtvaardigt. Met andere woorden: hier speelt personeelstekort slechts een secundaire rol, primair gaat het gewoo0n om een besparing die wordt ingegeven door financiële overwegingen.

Op de belangrijke verbindingen dient minimaal eens per uur ook een Intercity te rijden, omdat op lange afstanden stopdiensten echt te tijdrovend zijn.

Wij hebben de NS opnieuw om opheldering gevraagd. Het gaat hier om meer dan om ons gisteren gedane aanbod om niet op alle slakken zout te leggen.

Commentaar Rikus Spithorst 16 maart 2020

MET DE RIEMEN DIE WE HEBBEN

Het is jammer, dat de NS naast het schrappen van de spitstreinen, ook flink heeft moeten snijden in de treinseries die normaal gesproken de hele dag rijden. Bij het GVB in Amsterdam is forse rituitval bij bus en metro. De HTM kondigt rigoureuze frequentieverslechteringen aan. Connexxion heft de buurtbussen op en verwacht rituitval op de reguliere buslijnen. Oorzaak: ook heel wat machinisten, conducteurs en chauffeurs zitten nu ziek thuis.

U ziet, het OV wordt hard geraakt door de Corona-crisis, en ik verwacht dat het nog wel erger zal worden. En de hierboven opgeschreven opsomming is slechts een greep uit de problemen. Gelieve dat incomplete overzicht niet te zien als kritiek op vervoerders of hun personeel. Mij zijn meerdere gevallen bekend van mensen die hun vrije dag hebben opgeofferd om een trein, een tram, of een bus te gaan rijden. Hulde daarvoor.

We gaan ingewikkelde tijden tegemoet. Zorgelijke tijden, ook. We moeten als samenleving er het beste maar van zien te maken. De overheid heeft een lijst van “cruciale sectoren” opgesteld. Het OV is er daar een van. Dat is een mooie erkenning van het belang van het Openbaar Vervoer. Wij steunen die erkenning en uiten onze waardering door in deze ingewikkelde periode niet op alle slakken zout te leggen. Wij allen moeten roeien met de riemen die we hebben.

Ik wens de OV-sector wijsheid toe. En op het persoonlijke vlak herhaal ik de woorden waarmee een dierbaar ProRail-contact eind vorige week een e-mail aan mij afsloot: blijf gezond.

15 maart 2020

VERVOERDERS GAAN VERSTANDIG MET DE CORONA-CRISIS OM

De vervoerders in ons land gaan verstandig met de Corona-crisis om. Dat is de voorlopige conclusie van de Maatschappij Voor Beter OV.

Door overheidsmaatregelen (zoals onderwijs dicht) en maatregelen door bedrijven (zoals zoveel mogelijk thuiswerken) zijn er fors minder reizigers. Het (preventieve) ziekteverzuim bij vervoerders is hoog. Vervoerbedrijven zetten alles op alles om het OV zo goed mogelijk in stand te houden. Wel is het ingangsregime bij tram en bus aangepast om contacten tussen personeel en reizigers zoveel mogelijk te beperken. Op de trein wordt reizigers verzocht, zelf hun OV-chipkaart op de mobiele kaartlezer van de conducteur te houden. Al met al zijn dit aanpassingen die zeer verdedigbaar zijn.

Voor Beter OV zal de ontwikkelingen in en om het OV blijven volgen, maar zal zich terughoudend opstellen bij het becommentariëren van de gang van zaken. In de lastige periode die ons land thans treft, is herrie schoppen of paniek zaaien niet gepast.

12 maart 2020

NS COMMUNICEERT SLECHT OVER CORONA

Waar niet is, verliest de Keizer zijn recht. Sommige zegswijzen slaan de spijker op de kop. Dat geldt dus ook voor de NS. Vanaf morgen rijden de normaal in te zetten extra spitstreinen niet. Dat komt doordat de NS met een hoog ziekteverzuim te kampen heeft, vooral veroorzaakt door het Corona-virus. Geen reiziger is nu gebaat bij een snotterende conducteur die hoestend en niezend door de trein komt. De NS heeft er nu voor gekozen, het personeel zodanig in te zetten, dat de standaarddienstregeling kan worden uitgevoerd.

Voor Beter OV vindt de wijze van communicatie door de NS rond de Corona-crisis bedroevend. Eerdere vragen bleven onbeantwoord, en ook nu bleef de communicatie in eerste instantie beperkt tot slechts de mededeling dat er in de spits minder treinen zullen rijden. Juist in tijden van crisis dienen communicatie met stakeholders en voorlichting aan reizigers piekfijn in orde te zijn.

Voor Beter OV vindt het van belang, dat treinen uit zoveel mogelijk rijtuigen bestaan, om te voorkomen dat reizigers als haringen in een ton worden vervoerd, en elkaar daardoor besmetten. Dat er nu sprake is van een aanzienlijke reizigerskrimp, doet daar niets aan af.

Verder vindt Voor Beter OV dat op de stations tappunten dienen te worden geplaatst, waar passagiers hun handen extra kunnen wassen, en desgewenst desinfecterende handgels kunnen gebruiken. De NS en ProRail worden hierbij nogmaals opgeroepen, dit met spoed te organiseren.

Column Rikus Spithorst 2 maart 2020

COMMUNICEREN

“Geen commentaar.” “Wij kunnen dit bevestigen, noch ontkennen.” Als woordvoerders of voorlichters dit soort uitspraken doen, dan weet je het zeker: stront aan de knikker. Woordvoerders die niet terugbellen of -mailen: idem dito met een sterretje.

Over een sterretje gesproken: veel grafische vormgevers beelden het Corona-virus af als een soort klein sterretje. Een klein sterretje dat nu als een duveltje uit een doosje tevoorschijn is gekomen, en een wezenlijk gevaar vormt voor mensen die om wat voor reden dan ook een wat zwakkere gezondheid hebben. Het virus verspreidt zich graag op plekken waar veel mensen bij elkaar komen. Zoals Carnaval. Of het OV.

Dat was de afgelopen week reden voor mij om de vervoerbedrijven te bevragen, op welke wijze zij zich voorbereidden op de onvermijdelijke komst van het virus. Uitsluitend het Amsterdamse GVB had daar een antwoord op, de overige door mij geraadpleegde vervoerders hulden zich in stilzwijgen. Leest u de eerste alinea van deze column nog maar eens terug…

En donderdag was het zover. De eerste besmetting in ons land. Inmiddels staat de teller op10.

In tegenstelling tot de vervoerders zelf, had hun brancheorganisatie OVNL een paar dagen na mijn vragen aan de vervoerders wél een antwoord. U vindt dat elders op onze website.

We moeten geen paniek zaaien over het Corona-virus. Maar de buitengewoon onhandige wijze van (niet) communiceren van de meeste vervoerbedrijven leidt tot ongerustheid bij de reizigers en hun vertegenwoordigers. Dat moet dus beter. Veel beter.

Voor Beter OV kiest er regelmatig voor om zaken met vervoerbedrijven, politici en OV-autoriteiten achter de schermen af te stemmen. Niet alles is voor op de bühne. Maar ik zal er de komende tijd voor (moeten) kiezen om wat vaker de openbaarheid op te zoeken, wanneer vervoerders of anderen in de OV-sector niet de moeite willen nemen om op een serieuze wijze te communiceren met hun stakeholders.

29 februari 2020

OVNL GEEFT INZICHT IN CORONA-VOORBEREIDINGEN

Nadat de vervoerbedrijven amper reageerden op vragen (zie hieronder), hebben wij de branche-organisatie OV-NL om informatie gevraagd. Voorzitter Pedro Peters reageerde per omgaande.

OV-NL heeft rechtstreeks contact met ministerie en RIVM.

Alle vervoerbedrijven stemmen onderling via OV-NL de interne en externe communicatie af.

We hebben een alerteringssysteem waarbij alle OV-bedrijven een rechtstreekse contactpersoon hebben met ministerie in geval van calamiteiten of te ondernemen acties. Alle contactpersonen van de vervoerbedrijven hebben onderling een allerteringswerkgroep met OV-NL. Die lijnen met ministerie zijn kort. (Overigens bestaat dit systeem al langer. Ook voor andere “crisis-situaties” zoals aan terreurdreiging.)

Ministerie en RIVM zijn volledig in de lead. Wij volgen hun instructies.

Op dit moment geen extra instructies en maatregelen voor het OV, anders dan voor iedereen (hygiene etc.).

Vrijdag nog een briefing bijeenkomst gehad met het ministerie en RIVM en sectorvertegenwoordigers van luchtvaart, Schiphol, politie etc.

Daarnaast ook een app-groep met vertegenwoordigers van alle OV-bedrijven. De woordvoering- en communicatiemensen stemmen onderling per app ook actuele zaken af: vragen van personeel, reizigers etc.

Ook de opdrachtgevende overheden en ik namens de OV-bedrijven stemmen onderling af.

Achter de schermen natuurlijk ook met de experts van de bedrijven overleg over “what if”-scenario’s. Daar zitten we maandag ook weer mee om tafel om af te stemmen.

Voorlopig - ook met de twee huidige besmettingen in NL - geen opdracht van RIVM en noodzaak voor extra maatregelen, behalve de bekende.

27 februari 2020

CORONA-VIRUS

22:45 uur

Gisteren namen wij contact op met de OV-bedrijven, met de vraag welke voorbereidingen waren getroffen voor het geval het Corona-virus ons land zou bereiken. Onze gedachte was niet “of”, maar “wanneer”. Omdat wij geen paniek wilden veroorzaken, hielden wij deze zaak achter de schermen.

Wij schreven aan de vervoerders dit bericht:

(…) Gezien het oprukken van het virus worden wij wel graag meegenomen in plannen en maatregelen. Vandaar het verzoek om ons op de hoogte te brengen/houden. Niet zozeer om e.e.a. aan de grote klok te hangen, maar het gaat wel om de gezondheid van (ook) reizigers.

Doorgaans krijgen wij snel en volledig antwoord van de vervoerders op vragen van onze kant. Dit keer bleef het, met uitzondering van het GVB, angstvallig stil. Dat zijn wij niet gewend, en dat stilzwijgen baart ons dus zorgen.

Gezondheidsdeskundigen adviseren ter bestrijding van het Corona-virus twee zaken: houd afstand tot andere mensen, zeker wanneer zij een verkouden indruk maken, en was regelmatig je handen. Het OV wordt gekenmerkt door veelal grote hoeveelheden mensen die dicht opeen worden vervoerd. Daar is niet veel aan te doen. Wat wél zou kunnen, is dat in de treinen en op OV-knooppunten goede gelegenheid wordt geboden om handen te wassen en papieren handdoeken en tissues te bemachtigen.

Nogmaals, dat afgezien van het GVB, de vervoerders -zoals NS, Arriva, Connexxion, HTM, RET- niets konden melden over te nemen maatregelen, is zeer zorgwekkend. Het doet ons pijn, maar wij hebben er begrip voor als mensen met een matige of zwakke gezondheid, nu de Corona-crisis ook ons land heeft bereikt, het OV mijden.

22:15 uur

Over een half uur komen we met een eerste reactie op het feit dat in ons land de eerste Corona-besmetting een feit is. Juist plekken waar veel mensen dichtbij elkaar zijn, vormen een risico. Wij hebben voorafgaand aan deze ontwikkeling reeds contact met de vervoerbedrijven opgenomen.

1 april 2020

OPEN BRIEF AAN PEDRO PETERS (OV-NL)

Voordat ik aan het schrijven van mijn maandagochtendcolumn (zie hieronder) begon, heb ik OV-NL-boegbeeld Pedro Peters per e-mail enkele vragen gesteld. Dinsdag ontving ik een reactie van hem. Aangezien ik hem niet vooraf had gemeld dat ik zijn reactie zou willen publiceren, kies ik er nu dus ook niet voor, dit toch te doen. Dat zou niet chique zijn.

In deze open brief reageer ik echter wel op een paar opmerkingen die ik las in de reactie van de heer Peters.

Geachte heer Peters, beste Pedro,

Vriendelijk dank voor je reactie op mijn vragen, die ik gisteren mocht ontvangen.

Allereerst stel je dat je het mantra “dat deze pandemie zo onverwachts is gekomen” niet herkent. Van de zijde van verschillende vervoerders heb ik dit de afgelopen weken meermaals moeten aanhoren. In mijn column van gisteren leg ik uit, waarom ik dat mantra niet meer valide vind.

Zijdelings stel je dat ik, als ik vind dat het OV onvoldoende op de pandemie was voorbereid, zulks ook van heel Nederland zou moeten vinden, maar dat je deze discussie niet wilt aangaan. Sorry, Pedro, maar je kan niet eerst verwijzen naar zaken buiten het OV om vervolgens te stellen dat je het niet gepast vindt om daar verder op in te gaan. Graag verwijs ik je naar een aantal zeer belangrijke sectoren, die ondanks hoog ziekteverzuim prima tegen de pandemie zijn opgewassen. De energievoorziening. Waterlevering. Telecommunicatie zoals TV en internet. De voedselvoorziening. Allemaal sectoren die zijn gewaarschuwd voor de gevolgen van een pandemie, die vroeg of laat zou komen. Ook de zorg levert nu een topprestatie. Daar steekt het OV maar zeer magertjes bij af.

Wij vinden dat reizigers gecompenseerd moeten worden voor hun onbruikbare abonnementen. Jij stelt dat de vervoerders regelingen hebben getroffen. Dat klinkt leuk, maar dat er regelingen zijn getroffen, betekent nog niet dat die regelingen voldoen aan wat redelijkerwijze als compensatie mag worden verlangd. Ook over compensatie van gedupeerde abonnementhouders in geval van pandemie (nogmaals: waarvan men wist dat die zou komen, zie mijn column van eergisteren) had vooraf moeten worden nagedacht, liefst samen met de reizigersorganisaties.

Je stelt dat de busbedrijven zich niet herkennen in mijn stelling dat ritten uitvallen terwijl uitzendkrachten naar huis waren gestuurd. Wij horen en lezen echter andere signalen. Daarnaast ga je niet in op de inderhaast in elkaar geflanste nooddienstregeling van de NS, die echt van een beschamend niveau is. De resterende stoptreinen staan hier en daar acht of negen minuten stil om te worden ingehaald door Intercity’s die echter niet rijden. Ook worden onvermijdelijke overstapaansluitingen geboden met wachttijden die oplopen tot bijna een half uur. Zulk broddelwerk, dat nu -geruime tijd na de invoering- nog steeds niet is opgelapt, getuigt van volstrekt onvoldoende voorbereiding en een zeer gebrekkig kwaliteitsgevoel bij de hiervoor verantwoordelijken.

De conclusie kan gewoon niet anders zijn dan dat de vervoerbedrijven en hun opdrachtgevers zich onvoldoende hebben aangetrokken van de niet mis te verstane waarschuwingen dat ons land vroeg of laat met een pandemie geconfronteerd zou worden. Je verwijst naar lessen die zouden zijn getrokken uit een griepepidemie van een paar jaar geleden, maar ook daar hebben vervoerbedrijven, in het bijzonder de NS, blijkbaar echt onvoldoende lering uit getrokken.

Overigens maak ik wel graag van de gelegenheid gebruik, uitvoerend personeel (machinisten, conducteurs, seinhuiswachters, monteurs, tram-, bus- en metrobestuurders en servicemedewerkers) een compliment te maken, Zij werken hard, en soms in moeilijke omstandigheden, om de reizigers zo goed mogelijk van dienst te zijn.

Je weet dat ik je zeer waardeer, en dat ik je altijd zal blijven bewonderen om de manier waarop je de RET hebt omgeturnd van het slechtste OV-bedrijf van Nederland tot een van de koplopers. Daarom vraag ik je, je gewicht in de strijd te gooien om de vervoerbedrijven in Nederland te bewegen tot betere kwaliteit voor de reizigers (zowel de reizigers die op last van de overheid nu het OV moeten mijden, als de resterende reizigers voor wie het OV onmisbaar is gezien hun functie bij het overeind houden van de vitale functies in ons land), ook in deze ronduit akelige tijd. Zet ‘m op, Pedro. Je kan beter. Het OV kan beter.

Hartelijke groet,

Rikus Spithorst

Column Rikus Spithorst 30 maart 2020

DE PANDEMIE WAARVAN JE WIST DAT DIE ZOU KOMEN

Om maar met de deur in huis te vallen: van mijn soepele visie op de maatregelen die worden genomen om het OV in deze Corona-crisis overeind te houden is niet veel meer over. Vervoerbedrijven laten meer steken vallen dan zelfs met de beste wil van de wereld nog valt goed te praten.

En met die kletskoek dat deze pandemie “onverwacht kwam” ben ik echt wel klaar. Iedere beslisser in ons land wist dat een pandemie van ongeveer deze omvang eraan zat te komen. In dat licht bezien, is het gepruts van de OV-sector een beschamende vertoning.

Ik neem u even mee terug in de tijd. Een jaar of twaalf. Ik maakte deel uit van een projectgroep die zich op een chique vergaderlocatie onder de Euromast bezig hield met de vraag, hoe wij als land toegerust zouden (moeten) zijn om een pandemie aan te kunnen. Een projectgroep met niet bepaald de minsten. De plaatsvervangend commandant der strijdkrachten. De politietop. Hoge omes van bijvoorbeeld KPN, uit de medische wereld, de veiligheidsregio's, de ambtenarij. Ik zat daar om de rol en de problemen van het OV te belichten. Eensluidend waren we ervan overtuigd dat er vroeg of laat een pandemie zou uitbarsten. De projectgroep mondde uit in een congres met een paar honderd hooggeplaatste deelnemers, ook uit de OV-sector, in de Fabrique, een groot evenementencomplex aan het Amsterdam-Rijnkanaal nabij Utrecht.

Maar zoals het zo vaak gaat, met dit soort belangrijke zaken, jaknikten alle aanwezigen op het slotcongres dat het allemaal heel belangrijk was. Maar zo te zien ging men, in ieder geval wat de OV-sector betrof, daarna verder volgens de keurig gebaande drie-eenheid glas, plas, zoals het was.

Dus, zoals ik al schreef, met die kletskoek dat deze pandemie “onverwacht kwam” ben ik echt wel klaar. Daarom neem ik nu een paar zaken met u door, bezien door een wat strengere blik dan dewelke ik de afgelopen weken had.

De NS heeft een sterk uitgedunde dienstregeling gemaakt. Op de meeste trajecten slechts af en toe een stoptrein. Op zich nog wel verdedigbaar, ware het niet dat op allerlei locaties de aansluitingen zo beroerd zijn, dat overstappende reizigers zowat een half uur op een perron staan te blauwbekken. Dat heb beter gekund. Sterker nog, dat had beter gemoeten. De NS toonde zich vervolgens de risee van het informatietijdperk, door opzichtig te falen bij het correct weergeven van die nooddienstregeling in hun eigen reisplanners. Je staat echt op meer dan hilarische wijze in je hemd als je in je eigen reisplanner de boodschap moet afgeven dat reizigers beter elders kunnen kijken of hun trein wel, niet of wanneer rijdt. Bonuspunten voor 9292, pek en veren voor de NS.

Er is ook een hoop nog steeds niet geregeld voor mensen die een abonnement hebben, en nu niet meer met het OV kunnen of mogen reizen. Houders van een jaar (traject-) kaart van de NS hebben nog steeds geen serieus antwoord op de vraag, hoe ze hun abonnement kunnen stopzetten of hoe ze hun vooruitbetaalde geld kunnen terugkrijgen. Het kletsverhaal dat je je abonnement kan omruilen voor het technisch van de storingen aan mekaar hangende NS-Flex gaat voor heel veel abonnees niet op: het gaat namelijk mis als je ook nog een abonnement voor bus, tram of metro op je OV-chipkaart hebt staan. Inmiddels hebben de eerste abonnementhouders hun maandelijkse incasso gestorneerd, en ik geef ze groot gelijk. Of kijk naar Connexxion. Een schokkend relaas in de krant. Een verpleegster rijdt voor de veiligheid nu niet met de bus, maar met de auto van haar huis naar het ziekenhuis. Maar haar abonnement voorlopig stopzetten, dat kan niet. De hork van dienst liet namens Connexxion weten dat deze verpleegster “een opzegtermijn van vier maanden heeft” en tsja, “ze moeten zich nu eenmaal aan de richtlijnen houden”. Om je je ogen uit je kop te schamen!

Tekst gaat door onder de afbeelding



Ook heel bijzonder is dat met name bij streekbusbedrijven de fors uitgedunde dienstregeling nog verder verslechtert doordat ritten uitvallen wegens personeelsgebrek. Tegelijkertijd zitten veel uitzendkrachten werkeloos thuis, omdat ze door de streekvervoerders heen zijn gezonden aangezien ze niet meer nodig waren. Ik weet het niet, hoor… Wegens gebrek aan chauffeurs uitgevallen ritten, terwijl beschikbare chauffeurs wegens overbodigheid naar huis zijn gestuurd… Ik heb OV-NL-boegbeeld Pedro Peters maar om opheldering gevraagd. Ik ben reuze benieuwd naar zijn verhaal.

Het OV heeft geen beste reputatie als het gaat om zijn klantgerichtheid. Om zijn sociale functie. Om zijn vitale belang. Zoals ik al aanstipte: iedereen in ons land wist dat er een keer een pandemie zou losbarsten. De voorbereiding hierop door de OV-bedrijven en hun opdrachtgevers blijkt nu ronduit schandalig slecht te zijn. Heeft men twaalf jaar zitten slapen? Of interesseerde het de betrokkenen gewoon niets? Geen idee. Maar het laatste woord is hier wat mij betreft nog niet over gezegd.

25 maart 2020

MEER UITLEG NS OVER COMPENSATIE CORONA-GEDUPEERDEN

De NS laat ons weten dat naast de op hun website gepubliceerde zaken, er nog wordt gewerkt aan:

Restitutie vooruitbetaalde abonnementsvormen

Reactie NS: betreft de losse maandabonnementen. Beleid volgt binnen enkele dagen.

Oplossingen voor de reizigers die hun abonnement niet kunnen omzetten naar NS-flex omdat ze ook een stads/streekvervoerproposite op hun OV-chipkaart hebben:

Reactie NS: deze reizigers kunnen bij Klantenservice het op rekening reizen van bus-, tram- en metroritjes uitzetten, deze oplossing was al eerder geimplementeerd.

Verlengen geldigheidsduur vrije reisdagen senioren:

Reactie NS: hebben we al geregeld, zie hierover het volgende bericht:

Mijn Keuzedag verloopt omdat ik niet met de trein kan/mag/wil reizen i.v.m. de overheidsmaatregelen rondom het Coronavirus. Wat nu?

Indien je Keuzedag verlopen is, kan NS Klantenservice je een couponcode toesturen die op een later moment dit jaar te gebruiken is voor een vrije reisdag. Je kunt hiervoor contact opnemen met NS Klantenservice. Let op: op dit moment is de wachttijd bij NS Klantenservice langer dan je van ons gewend bent.

Deze zaken hebben dus de aandacht van de NS, waarbij het uitgangspunt is, de reiziger coulant te behandelen.Onze vraag over restitutie van vooruitbetaalde jaarabonnementen heeft de NS nog niet beantwoord. Evenmin is er een eenduidig beleid door de stads- en streekvervoerders gecommuniceerd.

24 maart 2020

NS BEWEEGT INZAKE RESTITUTIES WEGENS CORONA

Mede onder druk van Voor Beter OV heeft de NS de geldigheid van Kruidvatkaartjes verlengd tot ver na de Corona-crisis. Dat is een mooie stap vooruit. Maar over allerlei NS-abonnementen die nu onbruikbaar zijn geworden, bestaat nog veel onduidelijkheid. We begrijpen dat de NS wel de goede kant aan het opschuiven is, maar zaken zijn nog onvoldoende concreet gecommuniceerd.

Daarom hebben wij de NS om toelichting gevraagd. Wij verwachten die morgen te krijgen.

Column Rikus Spithorst 23 maart 2020

OOK REIZIGERS HEBBEN FINANCIËLE ZORGEN

Eind vorige week braken we een lans voor de vervoerbedrijven. Zij zijn voor ons land van vitaal belang, maar lopen inkomsten mis doordat reizigers die op saldo reizen wegblijven, hetgeen dus een flink inkomstenverlies veroorzaakt.

Maar ook reizigers hebben in deze Corona-tijd financiële belangen, en daar wil ik het even met u over hebben.

Het afgelopen weekend zaten er in het OV, en dan met name in de trein, aanzienlijk meer reizigers dan was verwacht. Volgens NS-conducteurs betrof dat in veel gevallen recreatief vervoer. Dat was dus niet de bedoeling. Zelf zit ik inmiddels in thuisquarantaine, en ik bepleit het thuisblijven van zoveel mogelijk mensen. Maar dat sommigen er toch op uit gaan, dat snap ik. Zij hebben er immers wel voor betaald. Ze hebben bijvoorbeeld een vooruitbetaald weekendvrij-abonnement. Al dagen zeur ik bij de NS om een duidelijk gecommuniceerd restitutiebeleid. Mensen die nu niet van dit soort abonnementen gebruikmaken (dat kan worden gecontroleerd aan de hand van de OV-chipkaartgegevens), zouden hun abonnementsgeld teruggestort moeten krijgen, of anders kan de geldigheidsduur van hun abonnement worden verlengd.

En laat duidelijk zijn, het gaat niet zozeer om het meteen terugstorten, maar om geruststelling van de zijde van de NS. Op die manier beloon je goed gedrag, en dat zal mensen stimuleren om thuis te blijven. Stimuleren, belonen: dat werkt als je bepaald gedrag wilt nog altijd beter dan een opgeheven vingertje. Wat men verder ook moge vinden van de Nederlands-gierige volksaard.

Maar afgezien van de dagjesmensen, zijn er natuurlijk ook nog andere vaste klanten. De mensen in het woon-werkverkeer. Velen reizen nu niet meer tussen huis en werkplek. Ze zitten thuis, en reizen niet met het OV. En ZZP’ers, die zitten nu thuis en zien ook nog hun inkomsten opdrogen. Ook aan deze werknemers en ZZP’ers dient hun vooruitbetaalde abonnement voor de periode dat ze aantoonbaar niet reizen te worden terugbetaald.

In het begin van dit betoog stipte ik even de steun voor financiële hulp voor vervoerders aan. Maar evenzeer geldt dat vervoerders hun maatschappelijke verantwoordelijkheid dienen te nemen waar het gaat over de financiële belangen van door de Corona-crisis getroffen reizigers en van reizigers die vrijwillig afzien van het recreatieve reizen. Tweerichtingsverkeer dus!

Maar vooral, en daarbij wil ik even verder kijken dan mijn OV-neus lang is: blijf zoveel mogelijk thuis, houd afstand, ontduik de regels niet. Dat scheelt echt heel veel dodelijke Corona-slachtoffers. Tot slot, al klinkt het misschien wat zalvend, wens ik u allen een goede gezondheid toe.

21 maart 2020

OOK VOOR OV IS FINANCIELE STEUN DRINGEND NODIG

OV-bedrijven, met name in het stads- en streekvervoer, dreigen in financiële problemen te komen doordat er wegens de Corona-crisis nog maar nauwelijks reizigers zijn. Desondanks dient het OV wel zo goed mogelijk te blijven rijden omdat bereikbaarheid van vitaal belang voor ons land is. Veel mensen in bijvoorbeeld de zorg zijn van het OV afhankelijk om naar en van hun werk te reizen. Het is ook niet voor niets dat ook het OV telkens als essentiële sector wordt genoemd.

Om vervoerders, die hun financiering grotendeels uit reizigersopbrengsten halen, voor omvallen te behoeden, dient de overheid snel met financiële steun over de brug te komen, net zoals bijvoorbeeld kleine (de buurtkoffiezaak) en grote (KLM) ondernemingen steun is toegezegd. Nederland is niet gebaat bij vervoerbedrijven die niet langer aan hun verplichtingen kunnen voldoen en daardoor de dienst moeten staken.

Overigens dienen ook houders van abonnementen (zone-, traject-, eersteklas-, IC-directtoeslag-) te worden gecompenseerd wanneer zij hun abonnement niet kunnen gebruiken. De geldigheid van allerlei toeristische aanbiedingen, zoals Kruidvatkaartjes, dient te worden verlengd tot na de Corona-crisis.

18 maart 2020

UITSTAPPEN KOST MEER TIJD

Een zeer terechte klacht van een reiziger: “@NS_online trein 5156 te Schiedam. Mensen geven elkaar tijd en ruimte om uit en in te stappen (houd afstand enzo) maar kennelijk moet er toch gefloten worden voordat iedereen is ingestapt. Jullie vragen begrip. Dat is echter geen éénrichtingsverkeer.”

Wij stuurden naar aanleiding hiervan een mail aan de NS:

Uit- en instappen kost meer tijd als mensen afstand houden. Die reizigers moeten niet worden gestraft voor hun goede gedrag. Daarom het verzoek om personeel (beter) te instrueren. Gezondheid gaat nu boven punctualiteit.

Ik hoor graag, en zal morgen jullie reactie publiceren.

Morgen leest u dus hier de reactie van de NS.

VERVROEGEN NOODDIENSTREGELING EEN OPTIE?

Door het hele land vallen treindiensten nu uit, bij alle vervoerders. Dat is zorgelijk. Wellicht zouden de per aanstaande zaterdag aangekondigde beperkingen nu met onmiddellijke ingang moeten worden ingevoerd. Liever een uitgedunde dienst waar reizigers op kunnen vertrouwen, dan een treindienst die ondanks het opheffen van spitstreinen (een maatregel die een betrouwbare standaarddienst beoogde te faciliteren) niet langer betrouwbaar kan zijn.

Bij het uitvoeren van de nooddienstregeling is het van belang, dat personeel binnen de eigen treinserie wordt ingezet, en niet uitwaaiert over het gehele land. Zulks komt de robuustheid ten goede.

17 maart 2020

MASSALE KAALSLAG TREINDIENST OP KOMST

20:00 uur

De NS heeft bekendgemaakt dat de meeste Intercity’s worden opgeheven, en dat frequenties van de Sprinters op veel baanvakken zullen worden verlaagd.

Voor Beter OV houdt zich niet doof voor de problemen door de hoge ziektecijfers bij de NS, ProRail en andere organisaties en heeft veel waardering voor de mensen die alles op alles zetten om het treinverkeer gaande te houden. Maar dat neemt niet weg, dat het spoorvervoer wel zo aantrekkelijk (als in de gegeven omstandigheden kan) mogelijk moet blijven. Vooralsnog is onduidelijk, of de resterende treinen op knooppuntstations goed op elkaar aansluiten. Ook is nog niet duidelijk, of de treinen wel lang genoeg zullen zijn, zodat reizigers ver bij elkaar vandaan een zitplaats kunnen vinden, om zo onderlinge besmettingen met het Corona-virus tegen te gaan.

17:00 uur

Keer op keer hebben wij aan NS verzocht, ons te betrekken bij de aanpak van de Corona-crisis. Telkens weer tevergeefs.

Thans lekt uit dat de NS van plan is, het overgrote deel van de treinen te gaan schrappen. Uitsluitend wat stoptreinen zouden dan blijven rijden. Daardoor zou het aantal op te heffen treinen een veelvoud zijn van hetgeen het ziekteverzuim rechtvaardigt. Met andere woorden: hier speelt personeelstekort slechts een secundaire rol, primair gaat het gewoo0n om een besparing die wordt ingegeven door financiële overwegingen.

Op de belangrijke verbindingen dient minimaal eens per uur ook een Intercity te rijden, omdat op lange afstanden stopdiensten echt te tijdrovend zijn.

Wij hebben de NS opnieuw om opheldering gevraagd. Het gaat hier om meer dan om ons gisteren gedane aanbod om niet op alle slakken zout te leggen.

Commentaar Rikus Spithorst 16 maart 2020

MET DE RIEMEN DIE WE HEBBEN

Het is jammer, dat de NS naast het schrappen van de spitstreinen, ook flink heeft moeten snijden in de treinseries die normaal gesproken de hele dag rijden. Bij het GVB in Amsterdam is forse rituitval bij bus en metro. De HTM kondigt rigoureuze frequentieverslechteringen aan. Connexxion heft de buurtbussen op en verwacht rituitval op de reguliere buslijnen. Oorzaak: ook heel wat machinisten, conducteurs en chauffeurs zitten nu ziek thuis.

U ziet, het OV wordt hard geraakt door de Corona-crisis, en ik verwacht dat het nog wel erger zal worden. En de hierboven opgeschreven opsomming is slechts een greep uit de problemen. Gelieve dat incomplete overzicht niet te zien als kritiek op vervoerders of hun personeel. Mij zijn meerdere gevallen bekend van mensen die hun vrije dag hebben opgeofferd om een trein, een tram, of een bus te gaan rijden. Hulde daarvoor.

We gaan ingewikkelde tijden tegemoet. Zorgelijke tijden, ook. We moeten als samenleving er het beste maar van zien te maken. De overheid heeft een lijst van “cruciale sectoren” opgesteld. Het OV is er daar een van. Dat is een mooie erkenning van het belang van het Openbaar Vervoer. Wij steunen die erkenning en uiten onze waardering door in deze ingewikkelde periode niet op alle slakken zout te leggen. Wij allen moeten roeien met de riemen die we hebben.

Ik wens de OV-sector wijsheid toe. En op het persoonlijke vlak herhaal ik de woorden waarmee een dierbaar ProRail-contact eind vorige week een e-mail aan mij afsloot: blijf gezond.

15 maart 2020

VERVOERDERS GAAN VERSTANDIG MET DE CORONA-CRISIS OM

De vervoerders in ons land gaan verstandig met de Corona-crisis om. Dat is de voorlopige conclusie van de Maatschappij Voor Beter OV.

Door overheidsmaatregelen (zoals onderwijs dicht) en maatregelen door bedrijven (zoals zoveel mogelijk thuiswerken) zijn er fors minder reizigers. Het (preventieve) ziekteverzuim bij vervoerders is hoog. Vervoerbedrijven zetten alles op alles om het OV zo goed mogelijk in stand te houden. Wel is het ingangsregime bij tram en bus aangepast om contacten tussen personeel en reizigers zoveel mogelijk te beperken. Op de trein wordt reizigers verzocht, zelf hun OV-chipkaart op de mobiele kaartlezer van de conducteur te houden. Al met al zijn dit aanpassingen die zeer verdedigbaar zijn.

Voor Beter OV zal de ontwikkelingen in en om het OV blijven volgen, maar zal zich terughoudend opstellen bij het becommentariëren van de gang van zaken. In de lastige periode die ons land thans treft, is herrie schoppen of paniek zaaien niet gepast.

12 maart 2020

NS COMMUNICEERT SLECHT OVER CORONA

Waar niet is, verliest de Keizer zijn recht. Sommige zegswijzen slaan de spijker op de kop. Dat geldt dus ook voor de NS. Vanaf morgen rijden de normaal in te zetten extra spitstreinen niet. Dat komt doordat de NS met een hoog ziekteverzuim te kampen heeft, vooral veroorzaakt door het Corona-virus. Geen reiziger is nu gebaat bij een snotterende conducteur die hoestend en niezend door de trein komt. De NS heeft er nu voor gekozen, het personeel zodanig in te zetten, dat de standaarddienstregeling kan worden uitgevoerd.

Voor Beter OV vindt de wijze van communicatie door de NS rond de Corona-crisis bedroevend. Eerdere vragen bleven onbeantwoord, en ook nu bleef de communicatie in eerste instantie beperkt tot slechts de mededeling dat er in de spits minder treinen zullen rijden. Juist in tijden van crisis dienen communicatie met stakeholders en voorlichting aan reizigers piekfijn in orde te zijn.

Voor Beter OV vindt het van belang, dat treinen uit zoveel mogelijk rijtuigen bestaan, om te voorkomen dat reizigers als haringen in een ton worden vervoerd, en elkaar daardoor besmetten. Dat er nu sprake is van een aanzienlijke reizigerskrimp, doet daar niets aan af.

Verder vindt Voor Beter OV dat op de stations tappunten dienen te worden geplaatst, waar passagiers hun handen extra kunnen wassen, en desgewenst desinfecterende handgels kunnen gebruiken. De NS en ProRail worden hierbij nogmaals opgeroepen, dit met spoed te organiseren.

Column Rikus Spithorst 2 maart 2020

COMMUNICEREN

“Geen commentaar.” “Wij kunnen dit bevestigen, noch ontkennen.” Als woordvoerders of voorlichters dit soort uitspraken doen, dan weet je het zeker: stront aan de knikker. Woordvoerders die niet terugbellen of -mailen: idem dito met een sterretje.

Over een sterretje gesproken: veel grafische vormgevers beelden het Corona-virus af als een soort klein sterretje. Een klein sterretje dat nu als een duveltje uit een doosje tevoorschijn is gekomen, en een wezenlijk gevaar vormt voor mensen die om wat voor reden dan ook een wat zwakkere gezondheid hebben. Het virus verspreidt zich graag op plekken waar veel mensen bij elkaar komen. Zoals Carnaval. Of het OV.

Dat was de afgelopen week reden voor mij om de vervoerbedrijven te bevragen, op welke wijze zij zich voorbereidden op de onvermijdelijke komst van het virus. Uitsluitend het Amsterdamse GVB had daar een antwoord op, de overige door mij geraadpleegde vervoerders hulden zich in stilzwijgen. Leest u de eerste alinea van deze column nog maar eens terug…

En donderdag was het zover. De eerste besmetting in ons land. Inmiddels staat de teller op10.

In tegenstelling tot de vervoerders zelf, had hun brancheorganisatie OVNL een paar dagen na mijn vragen aan de vervoerders wél een antwoord. U vindt dat elders op onze website.

We moeten geen paniek zaaien over het Corona-virus. Maar de buitengewoon onhandige wijze van (niet) communiceren van de meeste vervoerbedrijven leidt tot ongerustheid bij de reizigers en hun vertegenwoordigers. Dat moet dus beter. Veel beter.

Voor Beter OV kiest er regelmatig voor om zaken met vervoerbedrijven, politici en OV-autoriteiten achter de schermen af te stemmen. Niet alles is voor op de bühne. Maar ik zal er de komende tijd voor (moeten) kiezen om wat vaker de openbaarheid op te zoeken, wanneer vervoerders of anderen in de OV-sector niet de moeite willen nemen om op een serieuze wijze te communiceren met hun stakeholders.

29 februari 2020

OVNL GEEFT INZICHT IN CORONA-VOORBEREIDINGEN

Nadat de vervoerbedrijven amper reageerden op vragen (zie hieronder), hebben wij de branche-organisatie OV-NL om informatie gevraagd. Voorzitter Pedro Peters reageerde per omgaande.

OV-NL heeft rechtstreeks contact met ministerie en RIVM.

Alle vervoerbedrijven stemmen onderling via OV-NL de interne en externe communicatie af.

We hebben een alerteringssysteem waarbij alle OV-bedrijven een rechtstreekse contactpersoon hebben met ministerie in geval van calamiteiten of te ondernemen acties. Alle contactpersonen van de vervoerbedrijven hebben onderling een allerteringswerkgroep met OV-NL. Die lijnen met ministerie zijn kort. (Overigens bestaat dit systeem al langer. Ook voor andere “crisis-situaties” zoals aan terreurdreiging.)

Ministerie en RIVM zijn volledig in de lead. Wij volgen hun instructies.

Op dit moment geen extra instructies en maatregelen voor het OV, anders dan voor iedereen (hygiene etc.).

Vrijdag nog een briefing bijeenkomst gehad met het ministerie en RIVM en sectorvertegenwoordigers van luchtvaart, Schiphol, politie etc.

Daarnaast ook een app-groep met vertegenwoordigers van alle OV-bedrijven. De woordvoering- en communicatiemensen stemmen onderling per app ook actuele zaken af: vragen van personeel, reizigers etc.

Ook de opdrachtgevende overheden en ik namens de OV-bedrijven stemmen onderling af.

Achter de schermen natuurlijk ook met de experts van de bedrijven overleg over “what if”-scenario’s. Daar zitten we maandag ook weer mee om tafel om af te stemmen.

Voorlopig - ook met de twee huidige besmettingen in NL - geen opdracht van RIVM en noodzaak voor extra maatregelen, behalve de bekende.

27 februari 2020

CORONA-VIRUS

22:45 uur

Gisteren namen wij contact op met de OV-bedrijven, met de vraag welke voorbereidingen waren getroffen voor het geval het Corona-virus ons land zou bereiken. Onze gedachte was niet “of”, maar “wanneer”. Omdat wij geen paniek wilden veroorzaken, hielden wij deze zaak achter de schermen.

Wij schreven aan de vervoerders dit bericht:

(…) Gezien het oprukken van het virus worden wij wel graag meegenomen in plannen en maatregelen. Vandaar het verzoek om ons op de hoogte te brengen/houden. Niet zozeer om e.e.a. aan de grote klok te hangen, maar het gaat wel om de gezondheid van (ook) reizigers.

Doorgaans krijgen wij snel en volledig antwoord van de vervoerders op vragen van onze kant. Dit keer bleef het, met uitzondering van het GVB, angstvallig stil. Dat zijn wij niet gewend, en dat stilzwijgen baart ons dus zorgen.

Gezondheidsdeskundigen adviseren ter bestrijding van het Corona-virus twee zaken: houd afstand tot andere mensen, zeker wanneer zij een verkouden indruk maken, en was regelmatig je handen. Het OV wordt gekenmerkt door veelal grote hoeveelheden mensen die dicht opeen worden vervoerd. Daar is niet veel aan te doen. Wat wél zou kunnen, is dat in de treinen en op OV-knooppunten goede gelegenheid wordt geboden om handen te wassen en papieren handdoeken en tissues te bemachtigen.

Nogmaals, dat afgezien van het GVB, de vervoerders -zoals NS, Arriva, Connexxion, HTM, RET- niets konden melden over te nemen maatregelen, is zeer zorgwekkend. Het doet ons pijn, maar wij hebben er begrip voor als mensen met een matige of zwakke gezondheid, nu de Corona-crisis ook ons land heeft bereikt, het OV mijden.

22:15 uur

Over een half uur komen we met een eerste reactie op het feit dat in ons land de eerste Corona-besmetting een feit is. Juist plekken waar veel mensen dichtbij elkaar zijn, vormen een risico. Wij hebben voorafgaand aan deze ontwikkeling reeds contact met de vervoerbedrijven opgenomen.