Commentaar Rikus Spithorst 30 september 2015

GEZAG MANSVELD GEDAALD NAAR NUL

Voor Beter OV is slecht te spreken over de vertoning van gisteravond in de Tweede Kamer. De coalitiepartijen waren heel voorzichtig, om de staatssecretaris niet verder te beschadigen, waarbij de PvdA ProRail als bliksemafleider gebruikte, en de VVD verbijsterend stil bleef.

Staatssecretaris Wilma Mansveld draaide continu om de hete brei heen, en zo werd het debat een urenlang durend getouwtrek.

Uiteindelijk kwam D66 met een goed voorstel, dat door een meerderheid van partijen in de Kamer werd ondersteund. De Rekenkamer zal eerst maar eens onderzoek instellen naar de hoogte, tekorten en doelmatigheid van de door Wilma Mansveld aan ProRail uitgekeerde gelden. Dit vindt zijn oorsprong in het feit, dat Kamerleden niet langer bereid waren, uitspraken van de staatssecretaris te geloven, en ook niet langer geloven dat Mansveld in staat is, de problemen bij ProRail op een goede manier op te lossen..

Wanneer de Kamer jou niet langer vertrouwt en daarom de Rekenkamer op je afstuurt, dan is het gedaan met je geloofwaardigheid. Er is dan geen smet op je blazoen, geen deuk in de verstandhouding, nee, dan is je geloofwaardigheid gedaald tot nul komma nul. Wilma Mansveld is definitief verworden tot Staatssecretaris van Spek en Bonen.



29 september 2015

OOK POSITIE HANS ALDERS TER DISCUSSIE

Ook de positie van president-commissaris Hans Albers bij ProRail dient ter discussie te worden gesteld. Het delen met IenM van een vernietigend rapport over de misstanden bij het financieel beheer en het financieel beleid bij ProRail werd door hem tegengehouden, waarna de financieel directeur bij ProRail volkomen terecht de eer aan zichzelf hield, en vertrok.

Ook de positie van staatssecretaris Wilma Mansveld is vandaag nóg verder onder druk komen te staan, nu blijkt dat het vernietigende rapport weldegelijk in haar handen was, en zij weigerde om de schokkende inhoud met de Kamer te delen.

Het formele argument van Alders in eerste instantie, en van Mansveld in tweede instantie, dat het rapport niet met de Kamer mocht worden gedeeld omdat het document eigendom van de Raad van Commissarissen van ProRail was, raakt kant nog wal. Ernstige misstanden moeten hoe dan ook door de commissarissen aan de aandeelhouder worden gemeld, en moeten door de bewindspersoon aan de Kamer worden gemeld. Het feit dat een onoplettend accountantskantoor de jaarrekening goedkeurde, verandert daar niets aan. Immers, de -naar nu blijkt: foutieve- jaarrekening moet hoogstwaarschijnlijk worden aangepast. Voor Beter OV overweegt een klacht in te dienen tegen het accountantskantoor.

Het door de Raad van Commissarissen tegenhouden van het rapport gebeurde, naar wij hebben begrepen, voor het aantreden van ProRail-directeur Eringa. Indien Alders en Mansveld niet zelf besluiten om te vertrekken, dan moet worden geconstateerd dat het met hun realiteitszin en gevoel voor geloofwaardigheid niet goed zit.


Column Rikus Spithorst 28 september 2014

KARWEI AFMAKEN

Op het moment dat ik dit stukje schrijf, is het treinverkeer van en naar Schiphol uitgedund en rijden er ook minder treinen tussen Utrecht en het Zuiden. Seinstoring. Niets nieuws onder de zon. De Gemeenteraad van Amsterdam organiseert op initiatief van D66-gemeenteraadslid Bart Vink een expertmeeting over de ernstige problemen met de spoorinfrastructuur rond onze Nationale Luchthaven. Volgens de nieuwste planning zal die plaatsvinden op 24 november. Ik vind dat ProRail-topman Pier Eringa daar niet mag ontbreken. Het is aan hem om hoogstpersoonlijk uit te leggen, wat daar nu precies aan de hand is en wat hij gaat doen om de problemen écht tot het verleden te doen behoren.

Dat was wel schrikken, trouwens. Op zomaar een doordeweekse dag raakte het treinverkeer in de driehoek Weesp - Naarden/Bussum - Almere ontregeld. Aan het eind van de ochtendspits werd het treinverkeer wegens een storing stilgelegd. Aan het begin van de middag nogmaals, en later in de middag nóg een keer. Vanuit de denktank van Voor Beter OV werd mij gevraagd, ProRail te bellen en te vragen wat er nú weer aan de hand was. Ik besloot om niet te bellen. Tegenwoordig bel ik ze eigenlijk alleen als er een compleet intercitystation in storing valt ofzoiets. Voor gebeurtenissen als die werkdag rond Weesp krijg ik het niet eens meer over mijn hart om de -overigens altijd buitengewoon hulpvaardige- Public Affairs-mevrouw van ProRail lastig te vallen. Maar er is dus zeker sprake van een soort ernstigheidsinflatie. Dat is best schrikken.

Nog meer om te schrikken, trouwens. Er ontstond de afgelopen week rumoer over iets dat we allang wisten. De NS heeft te weinig treinen. De MAT-64’jes moeten -althans, volgens de NS- voor de jaarwisseling aan de kant, en de vervangende treinen komen op zijn vroegst in het najaar van 2016 beschikbaar. En zelfs de uit de mottenballen te halen reservetreinen van het type DDM-1 zullen bij lange na op tijd niet zijn opgelapt. Maar ik kreeg het niet voor mekaar om met een stevig commentaar de krant te bellen. Want dit is in de jaren dat ik mij met het OV bemoei gewoon de zoveelste keer dat de NS het presteert om te weinig treinen beschikbaar te hebben en de zoveelste keer dat de NS veel te laat vervangend of aanvullend materieel heeft besteld. Dat de NS keer op keer dezelfde fout maakt, dat is best schrikken. Inderdaad: de reiziger staat op 1, 2 en 3, want op zitplaatsen hoeft ‘ie niet te rekenen.

Kortom, het spoor in ons land is zowel qua infra als qua treinen bij lange na niet op orde. Selectief winkelen in de prestatiegegevens van het spoor in andere landen doet daar niets aan af.

En wat ik het ergste vind, is dat de aandacht van het oplossen van de problemen wordt afgeleid door allerlei gedoe. Veel van dat gedoe heeft te maken met de lijken die uit de kast vallen. ProRail-baas Pier Eringa en NS-baas Roger van Boxtel hebben de handen vol aan het opruimen van de rommel die blijkbaar is ontstaan ten tijde van het bewind van hun voorgangers. Wat ook niet helpt, is het gekrakeel in en om politiek Den Haag. Gekrakeel dat wordt verergerd door de niet zo handige wijze van communiceren door staatssecretaris Wilma Mansveld. Inmiddels heeft zij alle gezag verloren: bij haar ambtenaren, in de Kamer, binnen de spoorsector en bij de reizigers en hun organisaties. Een prestatie van belang.

Nee. Ik ben niet de Afdeling Personeelszaken van het Kabinet-Rutte II, dus ontslaggesprekken geschieden in Het Torentje, en niet ten kantore van de Maatschappij Voor Beter OV. Maar Wilma Mansveld is de rest van haar zittingsperiode in het gunstigste geval Staatssecretaris van Spek en Bonen.

Er liggen binnen de spoorsector bergen werk te wachten. Er moet een heleboel worden gedaan om het vervoer per trein weer betrouwbaar en comfortabel te maken. Daarom een oproep aan politiek Den Haag: laat ze met rust, die twee. Laat Van Boxtel en Eringa het karwei afmaken, en geef ze een jaar de tijd.


9 september 2015

Vermeende boekhoudkundige puinhoop
GEEN EXTRA TARIEFSTIJGING NA BOEKHOUDPROBLEMEN BIJ PRORAIL


De vergoeding die treinbedrijven betalen voor het gebruik van het Nederlandse spoorwegnet dient te worden bevroren. De jaarlijkse verhoging valt niet te rechtvaardigen, nu de boekhouding bij ProRail een puinhoop lijkt te zijn. Het is niet in de haak om de treinreiziger, die via een extra tariefstijging deze vergoeding betaalt, voor administratieve onvolkomenheden te laten opdraaien. Dat zegt reizigersorganisatie Maatschappij Voor Beter OV in reactie op berichten over een boekhoudkundige chaos binnen ProRail.

Op zich is het een politieke keuze dat ProRail kostenstijgingen niet van IenM vergoed krijgt, maar deze aan de gebruikers van het  spoor in rekening brengt. Echter, deze in rekening te brengen bedragen dienen hoe dan ook goed onderbouwd te zijn. Zonder gedegen administratie is zo’n prijsstijging niet meer dan een slag in de lucht, een met de natte vinger becijferd bedrag.

Diverse media melden dat binnen de Raad van Commissarissen van ProRail een onthutsende rapportage circuleert over jarenlange boekhoudkundige misstanden en verkeerde betalingen aan spooraannemers. Desgevraagd liet ProRail weten dat de rapportage waar diverse media over berichtten uitsluitend binnen de Raad van Commissarissen circuleert en dat de ProRail-directie de stukken niet kent. De Raad van Commissarissen was niet bereikbaar voor het geven van een reactie. De voorzitter van de Raad van Commissarissen, Hans Alders, en de staatssecretaris van IenM, Wilma Mansveld, dienen op zeer korte termijn opheldering te verschaffen. Pas daarna kan eventueel tot een verhoging van de gebruiksvergoeding van het spoor worden besloten, vindt Voor Beter OV.



16 september 2015

TEGENVALLER SPOORONDERHOUD IS PROBLEEM MINISTERIE


Naar aanleiding van het tumult over de financiële tegenvaller ter waarde van een half miljard Euro bij het spoorwegonderhoud, kwam Voor Beter OV tot een voorlopig standpunt.

De brief van Staatssecretaris Mansveld bevat -vergeef ons dit onparlementaire taalgebruik- een hoop flauwekul. We eindigen onze reactie met het belangrijkste, maar eerst gaan wij even in op de beroerde inhoud van de Kamerbrief.

De stelling in het rapport, dat er op het Nederlandse spoor geen onderhoudsachterstand is, deelt Voor Beter OV nadrukkelijk niet. Het hoge aantal sein- wissel- en andere storingen is het klinkklare bewijs dat de onderhoudstoestand niet in orde is. Immers, een goed onderhouden spoorwegnet is nagenoeg storingsvrij.

Een langere levenscyclus van infra gaat ten koste van betrouwbaarheid. Reeds nu zijn er ernstige problemen omdat rails en puntstukken tegen het eind van hun levensduur “onverwachts” snel achteruit gingen, en niet meer veilig konden worden bereden, met stillegging van de treindienst tot gevolg.

Geen onderhoud overdag. Reizigers hebben het al zwaar genoeg qua storingen en buitendienststellingen, en het spoor hoort overdag gewoon zijn rol te spelen in het op duurzame wijze in beweging houden van onze mobiliteit en dus draaiende houden van onze economie. Verder speelt ook het doorgeslagen veiligheidsdenken een rol. Veel te ruime buitendienststellingen bij werkzaamheden zijn aan de orde van de dag.

De infraheffing moet niet omhoog, maar juist omlaag. Het aantal wissels (en dus flexibiliteit van het spoorwegnet) is verminderd en die bezuiniging moet zijn weerklank vinden in de infraheffing.

Het ligt er duimendik bovenop, dat ProRail-topman Pier Eringa door IenM wél is opgedragen, slecht nieuws te temporiseren  Want dit was natuurlijk al bekend. Ook staatssecretaris Wilma Mansveld heeft (niet alleen door de zwijgplicht van Eringa te ontkennen, maar ook door zelf te zwijgen) afgelopen donderdag het speciale ProRail-AO een rad voor ogen gedraaid. Waarvan akte.

En vooral:

Het tekort moet niet het probleem van ProRail zijn, maar is een begrotingsprobleem van de Rijksoverheid. ProRail blijkt geen geld te verspillen en heeft e.e.a. ordentelijk uitgerekend, aldus het onderzoek. Dus heeft overheid de kosten te laag ingeboekt. Het probleem is dus van IenM, dat taakstellingen bij ProRail niet als Haarlemmerolie mag gebruiken voor het gladstrijken van fouten in de Rijksbegroting. In plaats van het probleem bij ProRail over de schutting te gooien, zou de overheid eindelijk eens een fatsoenlijk bedrag op tafel moeten leggen voor behoorlijk onderhoud aan ons zo belangrijke spoorwegnet. Ons druk bereden spoorwegnet kan niet voor een appel en een ei in stand worden gehouden. Zie ook de column Put Your Money Where Your Mouth Is.

Wij voelen iets voor een West-Europese benchmark voor de kosten van de spoorinfra (per land optelsom rijksbijdrage plus infraheffing, gedeeld door spoorkilometers en/of treinkilometers)?


Column Rikus Spithorst 15 september 2015

PUT YOUR MONEY WHERE YOUR MOUTH IS

“Het gaat best lekker, maar we moeten wel nuchter blijven.” Dat is zo’n beetje de uitgelekte communicatiestrategie van ons kabinet voor Prinsjesdag. Dat van dat nuchter blijven, dat onderschrijf ik van harte, maar of het nou echt wel zo lekker gaat? Dat weet ik nog zo net niet.

Het kabinet nadert een beetje zijn einde, dus komen er weer verkiezingen. Het volk dient te worden gepaaid. Dus is er door het uitdelen van Haags geld opeens een koopkrachtstijging voor veel Nederlanders. Maar dat betekent nog net, dat ons land er echt heel goed voor staat. Want kijk maar eens naar de infrastructuur.

Woonwijken, kantorenparken en industrieterreinen worden veel te vaak getroffen door stroomuitval wegens gebrekkige hoogspanningskabels of tot de draad versleten onderstations. Gaslekken en overstromingen zijn bepaald geen uitzondering. Een ziekenhuis moest vorige week zelfs worden ontruimd wegens de gevolgschade van een geknapte waterleiding. Echt, met de voor een goed functionerend land onmisbare infrastructuur is het niet best gesteld.

Het absolute dieptepunt in dit opzicht is wel de toestand op het Nederlandse spoorwegnet. Achterstallig onderhoud, armetierige vernieuwingen (vaak architectonisch fraai, maar functioneel onvoldoende, zoals de stations van Rotterdam en Den Bosch, die onvoldoende keergelegenheid bieden, waardoor treinen bij storingen ook op trajecten waar de storing helemaal niet speelt veel te grootschalig worden geschrapt), wegbezuinigde wissels. Kortom, de ene na de andere storing teistert het reizigers- en goederenvervoer per spoor. En dat geldt heus niet alleen voor de oude spullen. Ook het fonkelnieuwe station van Rotterdam werd op deze Prinsjesdag door een sein- en wisselstoring nagenoeg geheel lamgelegd. Onze economie lijdt een schade die niet eens valt te becijferen,

Ik ben niet van mening dat je ieder probleem maar oplost door er maar gewoon wat geld tegenaan te gooien. Een miljoentje hier, een miljoentje daar, dat is te simpel. Geld dient ook oordeelkundig te worden besteed.

ProRail-topman Eringa sloeg de afgelopen week groot alarm. Kennis binnen zijn bedrijf ontbreekt in hoge mate, en dat komt volgens mij doordat veel banen zijn wegbezuinigd, waardoor ProRail met ziel en zaligheid is overgeleverd aan de deskundigheid van allerlei externe bureaus en -erger nog- aannemers. Daarnaast zijn er bij grote spoorvernieuwingen op en om stations flinke tegenvallers in aantocht, die naar mijn mening deels ook worden veroorzaakt doordat de samenleving opeens extreme veiligheidsmaatregelen verwacht.

Kamerleden, zeker ook van partijen die sinds pakweg de eeuwwisseling ons land hebben bestuurd of dat nu nog steeds doen, spreken schande van de slechte prestaties van ProRail. Ze gaan er echter klakkeloos aan voorbij dat ze keer op keer zélf grote sommen geld bij ProRail hebben wegbezuinigd. We hebben het drukst bereden (en dus feitelijk overvolle) spoorwegnet van Europa, en de politiek vindt al jaren dat dat voor een appel en een ei moet kunnen. Gevolg: bij het minste of geringste worden er maar treinen preventief geschrapt, want anders past het al helemáál niet meer.

Er is, zoals ieder jaar rond Prinsjesdag, van alles gelekt. Mijn nieuwsgierigheid is echter nog niet bevredigd, want de begroting van IenM heb ik nog niet gezien. Maar hoe dan ook: de Kamer is bij de begrotingsbehandeling aan zet. Ik hoop dat ons parlement dit keer verder komt dan het uiten van, overigens grotendeels terechte, kritiek op het spoor. Ik hoop dat de Kamer nu eindelijk het belang van een behoorlijke infrastructuur inziet. In het belang van ons allemaal. Daarom mijn noodkreet. In het Engels, want die Britten zeggen dat zo mooi: put your money where your mouth is!


15 september 2015

GROTE ZORGEN FINANCIËLE TEGENVALLER PRORAIL


Uit de begroting van IenM komt naar voren dat ProRail te kampen heeft met een financiële tegenvaller van om en nabij een half miljard Euro. In de stukken zou ook worden gemeld dat het oplossen van deze tegenvaller ten koste van de reiziger zou moeten gaan.

Voor Beter OV acht verdere reizigershinder volstrekt onaanvaardbaar. De treinreiziger wordt reeds nu blootgesteld aan de ene buitendienststelling na de andere infrastoring.

Voor Beter OV is van mening dat IenM de verdenking op zich laadt, dat de heer Eringa inderdaad is opgedragen, slecht nieuws uit te stellen. Als dat zo is, is de positie van Staatssecretaris Wilma Mansveld definitief onhoudbaar geworden.

Aan ProRail is opheldering gevraagd. Over de financiële tegenvaller, over de mogelijk te nemen maatregelen en over de opdracht om slecht nieuws onder de pet te houden.

10 september 2015

DRIEPUNTENPLAN NA ERKENNING MISSTANDEN DOOR PRORAIL-TOP

Naar aanleiding van het constateren door ProRail-topman Pier Eringa van een ernstig gebrek aan kennis binnen ProRail en het opnieuw naar buiten komen van opdrachten namens staatssecretaris Wilma Mansveld aan ProRail om te zwijgen over problemen en tegenvallers, komt de Maatschappij Voor Beter OV tot drie belangrijke aanbevelingen.

1. Wegens gebrek aan kennis binnen ProRail, dient ProRail alle grote werkzaamheden stop te zetten. Eerst moeten de projecten inhoudelijk worden herbeoordeeld op de criteria wenselijkheid, uitvoerbaarheid en veiligheid. Voorts dient het toezicht door ProRail op voorbereiding en uitvoering te worden verbeterd. Thans gebeurt het keer op keer dat grote werken aan het spoor uit de hand lopen door  slechte voorbereiding en foute uitvoering. Het lukt ProRail thans herhaaldelijk niet om deze werkzaamheden in de hand te houden. Het gevolg is, dat reizigers na werkzaamheden vaak grote hinder hebben van het grotendeels of volledig stilvallen van de treindienst wegens allerlei storingen aan rails, seinen en wissels. Dat moet dus anders.

2. Heroverweging van het doorgeschoten beleid om zoveel mogelijk wissels uit het spoor te verwijderen. Immers, het besluit om grootschalig wissels te schrappen komt naar de mening van Voor Beter OV eveneens voort uit een gebrek aan kennis en een ongerechtvaardigd optimisme binnen ProRail. Reizigers ondervinden dagelijks de gevolgen van dit foute beleid dat leidt tot een gebrek aan flexibiliteit op het spoor, met belachelijke treinopheffingen tot gevolg. Voorbeeld: gisteren ontstond er een seinstoring bij Dordrecht en reden er “dus” minder treinen tussen Rotterdam en Den Haag!

3. Minister Schultz dient de spoorportefeuille van staatssecretaris Mansveld over te nemen. Om twee redenen. Ten eerste: de zwaarte van het volkomen uit de hand gelopen dossier is te groot voor een eenvoudige staatssecretaris. Ten tweede: wegens falen van haar toezicht op het spoor  en wegens het opnieuw verzwijgen van problemen voor de Kamer en de reizigers(organisaties) heeft staatssecretaris Mansveld totaal geen enkel gezag meer. Niet in Den Haag en niet binnen de spoorsector.

ProRail en het ministerie van IenM en zijn door Voor Beter OV van deze standpunten op de hoogte gebracht.


9 september 2015

PIER ERINGA NOEMT MAN EN PAARD

Voor Beter OV is zeer te spreken over het interview van ProRail-topman Pier Eringa met het FD, waarin Eringa man en paard noemt met betrekking tot de zeer zorgelijke toestand op en om de Nederlandse spoorinfrastructuur en de kwalijke rol van staatssecretaris Mansveld daarbij.

Voor Beter OV waarschuwt al jaren voor de grote risico’s die kleven aan het outsourcen van kennis bij ProRail. Eringa erkent nu dat dit inderdaad een groot probleem is.

Het gebrek aan kennis leidde bij ProRail bijvoorbeeld tot het besluit om heel veel zogenaamd overbodige wissels te verwijderen. De verwoestende gevolgen van de daardoor ontstane inflexibiliteit worden door reizigers dagelijks aan den lijve ondervonden. Zo veroorzaakt vandaag een seinstoring bij Dordrecht de uitdunning van de treindienst tussen Rotterdam en Den Haag!
Ook de constatering dat ProRail van staatssecretaris Mansveld de opdracht krijgt om problemen en tegenvallers te verzwijgen is opvallend. Deze misleiding van parlement en reizigers(organisaties)  is onaanvaardbaar.